پاورپوینت ابن منذر نيشابوري

    —         —    

ارتباط با ما     —     لیست پایان‌نامه‌ها

... دانلود ...

بخشی از متن پاورپوینت ابن منذر نيشابوري :


ابن‌منذر ابوبکر محمد بن‌ ابراهیم‌ نیشابوری





اِبْن‌ِ مُنْذِر, ابوبکر محمد بن‌ ابراهیم‌ بن‌ منذر بن‌ جارود نیشابوری‌ (ح‌ 241-29 شعبان ‌ 318ق‌/855 -26 سپتامبر 930م‌), فقیه‌, محدث‌ و مفسر مکی است‌.

فهرست مندرجات

1 - اساتید و مشایخ
2 - شاگردان
3 - مذهب فقهی
4 - مقام فقهی
5 - تبحر در حدیث‌
6 - آثار
6.1 - آثار چاپی
6.2 - آثار خطی‌
7 - فهرست منابع
8 - پانویس
9 - منبع


اساتید و مشایخ


ابواسحاق‌ شیرازی‌

[1] ابراهیم‌ابواسحاق‌ شیرازی‌, طبقات‌ الفقها , ج1, ص‌ 118, به‌ کوشش‌ خلیل‌ المیس‌, بیروت‌, دارالقلم‌.

تاریخ‌ وفات‌ وی‌ را در 309 یا 310ق‌ دانسته‌ که‌ صحیح‌ نمی‌نماید.

[2] محمد ذهبی‌, تذکره الحفاظ, ج3, ص783, حیدرآباد دکن‌, 1333-1334ق‌.


از جزئیات‌ زندگی‌ وی‌ اطلاع‌ چندانی‌ در دست‌ نیست‌؛ شاید او بخش‌ آغازین‌ تحصیلش‌ را در نیشابور گذرانده‌ باشد, ولی‌ به‌ هر صورت‌ پیش‌ از 268ق‌ در مصر حضور یافته‌ و در آن‌جا نزد شاگردان‌ شافعی ‌ چون‌ محمد بن‌ عبدالحکم‌ (د 268ق‌) و ربیع‌ بن‌ سلیمان‌ (د 270ق‌) فقه ‌ و حدیث ‌ آموخته‌ است‌.
اقامت‌ ابن‌ منذر در مصر حدو 8 سال ‌ به‌ طول‌ انجامیده‌ و با رفتن‌ وی‌ به‌ مکه ‌ پایان‌ پذیرفته‌ است‌. در آن‌جا در محضر محدثانی‌ چون‌ محمد بن‌ اسماعیل‌ صائغ‌ (د 276ق‌) دانش‌ آموخت‌

[3] محمد ذهبی‌, تذکره الحفاظ, ج3, ص782, حیدرآباد دکن‌, 1333-1334ق‌.

و تا پایان‌ عمر مجاورت‌ حرم‌ گزید.

[4] عریب قرطبی‌, صله تاریخ‌ طبری‌ , ص156 , به‌ کوشش‌ دخویه‌, لیدن‌, 1897م‌ .

[5] محمد ذهبی‌, سیراعلام‌ النبلا , ج14, ص490 , به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و اکرم‌ بوشی‌, بیروت‌, 1405ق‌/1985م‌.

[6] محمد فاسی‌, العقد الثمین‌, ج2, ص251, به‌ کوشش‌ محمد حامد الفقی‌, بیروت‌, 1986م‌.


از دیگر مشایخ‌ او محمد بن‌ میمون‌, اسحاق‌ بن‌ ابراهیم‌ دبری‌ و علی‌ بن‌ عبدالعزی

[7] محمد ذهبی‌, تذکره الحفاظ, ج3, ص782, حیدرآباد دکن‌, 1333-1334ق‌.

[8] یاقوت حموی ‌, معجم البلدان‌, ج2, ص545 -546.

هستند.

شاگردان


از شاگردان‌ و راویانش‌ کسانی‌ چون‌ محمد بن‌ یحیی‌ بن‌ عمار دمیاطی, ابوبکر ابن‌ مقری‌ و ابوطاهر محمد بن‌ ابراهیم‌ اصفهانی‌

[9] ابن‌ عطیه‌, فهرس‌, ج1, ص132, به‌ کوشش‌ محمد ابواجفان‌ و محمد زاهی‌, بیروت‌, 1983م‌.

[10] احمد ابن‌ حجر عسقلانی‌, لسان‌ المیزان‌, ج5, ص28, حیدرآباد دکن‌, 1329ق‌.

را می‌توان‌ نام‌ برد.

مذهب فقهی


در باب‌ مسائل‌ فقهی‌, غالباً برآنند که‌ ابن‌ منذر از کسی‌ تقلید نمی‌کرده‌ است‌.

[11] محمد ذهبی‌, تذکره الحفاظ, ج3, ص783, حیدرآباد دکن‌, 1333-1334ق‌.

[12] عبدالرحیم‌ اسنوی‌, طبقات‌ الشافعیه, ج2, ص374, به‌ کوشش‌ عبدالله‌ جبوری‌, بغداد, 1391ق‌/1971م‌.

[13] محمد فاسی‌, العقد الثمین‌, ج1, ص407, به‌ کوشش‌ محمد حامد الفقی‌, بیروت‌, 1986م‌.


همچنین‌ سبکی

[14] محمد ذهبی‌ سبکی‌, عبدالوهاب‌, ج3, ص102, طبقات‌ الشافعیه الکبری‌, به‌ کوشش‌ محمود محمد طناحی‌ و عبدالفتاح‌ محمد حلو, قاهره‌, 1968م‌.

از وی‌ در کنار محمد بن‌ جریر طبری‌ و محمد بن‌ خزیمه‌ که‌ هر کدام‌ خود صاحب‌ مذهب ‌ بوده‌اند, به‌ عنوان‌ مجتهد مطلق‌ یاد کرده‌ است‌؛ چنانکه‌ ذهبی ‌

[15] محمد ذهبی‌, سیراعلام‌ النبلا , ج14, ص491 , به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و اکرم‌ بوشی‌, بیروت‌, 1405ق‌/1985م‌

و نووی‌

[16] محیی‌الدین نووی‌, تهذیب‌ الاسما و اللغات‌, ج1, ص197, قاهره‌, اداره الطباعه المنیریه.

به‌ عدم‌ التزام‌ وی‌ به‌ مذهبی‌ خاص‌ تصریح‌ کرده‌اند.
این‌ مطلب‌ را با توجه‌ به‌ گفته سبکی‌

[17] محمد ذهبی‌ سبکی‌, عبدالوهاب‌, ج3, ص102, طبقات‌ الشافعیه الکبری‌, به‌ کوشش‌ محمود محمد طناحی‌ و عبدالفتاح‌ محمد حلو, قاهره‌, 1968م‌.

می‌توان‌ بدین‌ گونه‌ تبیین‌ کرد که‌ ابن‌ منذر اگر چه‌ در عداد فقهای‌ شافعی‌ به‌ شمار می‌آید,

[18] ابن‌ ندیم‌, الفهرست‌, ج1, ص169.

[19] محمد عبادی‌, طبقات‌ الفقها الشافعیه, ج1, ص67, به‌ کوشش‌ گوستا ویتستام‌, لیدن‌, 1964م‌.

[20] ابراهیم‌ابواسحاق‌ شیرازی‌, طبقات‌ الفقها , ج1, ص‌ 118, به‌ کوشش‌ خلیل‌ المیس‌, بیروت‌, دارالقلم‌.

اما در مواردی‌ از رأی‌ شافعی ‌عدول ‌ کرده‌ و خود مجموعه‌ فتاوایی‌ داشته‌ که‌ او را چون‌ صاحب‌ مذهبی‌ خاص‌ مطرح‌ کرده‌ است‌.
مقدسی ‌

[21] محمد مقدسی‌, احسن‌ التقاسیم‌, ج1, ص‌ 96, به‌ کوشش‌ دخویه‌, لیدن‌, 1906م‌.

به‌ صراحت‌ بیان‌ می‌کند که‌ مذهب‌ ابن‌ منذر در مَعافِر یمن‌ رواج‌ داشته‌ است‌ و این‌ گفته‌ بر ما معلوم‌ می‌دارد که‌ این‌ مذهب‌ دست‌ کم‌ تا اواخر سده 4ق‌/10م‌ دارای‌ پیروانی‌ بوده‌ است‌, لیکن‌ در مورد رواج‌ مذهب‌ وی‌ بیش‌ از این‌ اطلاعی‌ در دست‌ نیست‌.
برخی‌ از آرا خاص‌ او را نویسندگان‌ شافعی‌ چون‌ عبادی

[22] محمد عبادی‌, طبقات‌ الفقها الشافعیه, ج1, ص67, به‌ کوشش‌ گوستا ویتستام‌, لیدن‌, 1964م‌.

و سبکی‌

[23] محمد ذهبی‌ سبکی‌, عبدالوهاب‌, ج3, ص103, طبقات‌ الشافعیه الکبری‌, به‌ کوشش‌ محمود محمد طناحی‌ و عبدالفتاح‌ محمد حلو, قاهره‌, 1968م‌.

مورد توجه‌ قرار داده‌اند.

مقام فقهی


اطلاع‌ و احاطه او بر اختلاف‌ و اتفاق‌ فقها در مسائل‌ گوناگون‌, بی‌شک‌ از جهات‌ شایان‌ توجه‌ شخصیت‌ فقهی‌ اوست‌, تا حدی‌ که‌ نووی ‌

[24] محیی‌الدین نووی‌, تهذیب‌ الاسما و اللغات‌, ج1, ص197, قاهره‌, اداره الطباعه المنیریه.

یادآور شده‌ که‌ علمای‌ مذاهب‌ مختلف‌, به‌ گفته وی‌ اعتماد داشته‌ و نظر او در بیان‌ آرا مذاهب‌ گوناگون‌ مورد قبول‌ عامه‌ بوده‌ است‌.
او در عین‌ نقل‌ آرا , به‌ بررسی‌ در آن‌ها نیز می‌پرداخته‌ و در این‌ باب‌ کسی‌ را یارای‌ رقابت‌ با وی‌ نبوده‌ است‌. کتاب‌ الاجماع ابن‌ منذر که‌ درباره اتفاق‌ نظر علمای‌ مذاهب‌ در مسائل‌ فقهی‌ تألیف‌ شده‌, این‌ گفته‌ را مستند می‌سازد و وجود نظرات‌ فقیهانی‌ چون‌ ابن‌ ابی‌ لیلی‌ از اصحاب‌ رأی‌, حسن‌ بن‌ صالح‌, اوزاعی‌ و یعقوب‌ بن‌ ابراهیم‌ از اصحاب‌ حدیث‌

[25] ابن‌ منذر, الاجماع‌, ج1, ص91, به‌ کوشش‌ فؤاد عبدالمنعم‌ احمد, قطر, 1408ق‌/1987م‌.

[26] ابن‌ منذر, الاجماع‌, ج1, ص95, به‌ کوشش‌ فؤاد عبدالمنعم‌ احمد, قطر, 1408ق‌/1987م‌.

مؤید آگاهی‌ وی‌ بر مذاهبی‌ جز مذاهب‌ چهارگانه‌ است‌.
او همچنین‌ در اختلاف‌ نظر فقها کتاب‌ الاشراف‌ را به‌ رشته تحریر در آورده‌ که‌ ابن‌ خلکان‌

[27] ابن‌ خلکان‌, وفیات‌, ج4, ص207.

آن‌ را از کتب‌ مشهور و مفید در این‌ باب‌ دانسته‌ و ستوده‌ است‌.

تبحر در حدیث‌


ابن‌ منذر علاوه‌ بر فقه, در حدیث‌ نیز دست‌ داشته‌ است‌.
اگرچه‌ از زبان‌ برخی‌ چون‌ عقیلی‌ مطالبی‌ در تضعیف‌ ابن‌ منذر نقل‌ شده‌, اما این‌ انتقادها چنان‌ بی‌مورد می‌نموده‌ که‌ ذهبی

[28] محمد ذهبی‌, میزان‌ الاعتدال , ج 3, ص451 ‌, به‌ کوشش‌ علی‌ محمد بجاوی‌, قاهره‌, 1963م‌.

‌و به‌ تبع‌ او ابن‌ حجر

[29] احمد ابن‌ حجر عسقلانی‌, لسان‌ المیزان ‌, ج 5, ص27 ‌, حیدرآباد دکن‌, 1329ق‌ .

به‌ راحتی‌ از آن‌ گذشته‌ و این‌ انتقادها را نابجا شمرده‌اند.
ابن‌ منذر در کتاب‌ الاشراف‌ ضمن‌ بیان‌ مطالب‌ فقهی‌, تبحر خویش‌ را در حدیث ‌ نیز نشان‌ داده‌ است‌, چنانکه‌ تحقیق‌ درباره صحت‌ ادله احکام‌ و نقد احادیث‌ مورد استناد در این‌ اثر چنان‌ تحسین‌برانگیز است‌ که‌ وی‌ را در شمار محدثان‌ چیره‌دست‌ قرار می‌دهد.

[30] محیی‌الدین نووی‌, تهذیب‌ الاسما و اللغات‌, ج1, ص197, قاهره‌, اداره الطباعه المنیریه.


نام‌ ابن‌ منذر و احادیث‌ منقول‌ از او در بسیاری‌ از کتب‌ حدیث ‌ به‌ چشم‌ می‌خورد.

[31] محمد قرطبی‌, الجامع‌ لاحکام‌ القرآن‌, ج1, ص117, به‌ کوشش‌ احمد عبدالعلیم‌ بردونی‌, بیروت‌, 1372ق‌/1952م‌.

[32] محمد قرطبی‌, الجامع‌ لاحکام‌ القرآن‌, ج1, ص125, به‌ کوشش‌ احمد عبدالعلیم‌ بردونی‌, بیروت‌, 1372ق‌/1952م‌.

[33] احمد ابن‌ حجر عسقلانی‌, تلخیص‌ الحبیر فی‌ تخریج‌ احادیث‌ الرافعی‌ الکبیر, ج1, ص10, به‌ کوشش‌ عبدالله‌ هاشم‌ یمانی‌, مدینه‌, 1384ق‌/1964م‌.

[34] احمد ابن‌ حجر عسقلانی‌, تلخیص‌ الحبیر فی‌ تخریج‌ احادیث‌ الرافعی‌ الکبیر, ج1, ص19, به‌ کوشش‌ عبدالله‌ هاشم‌ یمانی‌, مدینه‌, 1384ق‌/1964م‌.

[35] عبدالله‌ابن‌ قدامه‌, المغنی‌, ج1, ص11, قاهره‌, 1367ق‌.

[36] عبدالله‌ابن‌ قدامه‌, المغنی‌, ج1, ص14, قاهره‌, 1367ق‌.



آثار



آثار چاپی


1. الاجماع‌ , که‌ پیش‌ از این‌ بدان‌ اشاره‌ شد, کم‌ حجم‌ترین‌ اثر او در زمینه فقه ‌ بوده‌ و مشتمل‌ بر 765 مسأله‌ است.‌ (چاپ‌ عمر بارودی‌ که‌ 767 مسأله‌ را در بردارد) این‌ اثر بدون‌ شک‌ از نخستین‌ کتب‌ فقهی‌ است‌ که‌ از بین‌ نرفته‌ است‌.

[37] ابن‌ ندیم‌, الفهرست‌, ج1, ص161.

[38] ابن‌ ندیم‌, الفهرست‌, ج1, ص208.

[39] ابن‌ ندیم‌, الفهرست‌, ج1, ص272.

[40] ابن‌ ندیم‌, الفهرست‌, ج1, ص292.


الاجماع‌ بار نخست‌ در 1985م‌ به‌ چاپ‌ رسیده‌ و 3 چاپ‌ انتقادی‌ آن‌ نیز توسط عبدالله‌ عمر بارودی‌ (بیروت‌, 1986م‌), محمدعلی‌ قطب‌ (بیروت‌, 1987م‌) و فؤاد عبدالمنعم‌ احمد (قطر, 1987م‌) منتشر شده‌ است‌.
2. رحله الامام‌ الشافعی‌ الی‌ المدینه المنوره , که‌ در 1350ق‌ در قاهره‌ چاپ‌ شده‌ است‌.

آثار خطی‌


1. الاشراف‌ فی‌ اختلاف‌ العلما یا الاشراف‌ علی‌ مذاهب‌ الاشراف‌ (اهل‌ العلم‌), که‌ ابن‌ خلکان‌,

[41] ابن‌ خلکان‌, وفیات‌, ج4, ص207.

ذهبی‌

[42] محمد ذهبی‌, سیراعلام‌ النبلا , سیر, ج14, ص490 , به‌ کوشش‌ شعیب‌ ارنؤوط و اکرم‌ بوشی‌, بیروت‌, 1405ق‌/1985م‌ .

و دیگران‌ در اشاره‌ به‌ آثار ابن‌ منذر بیش‌ از همه‌ به‌ آن‌ توجه‌ کرده‌اند و این‌ توجه‌ خود نشانه اهمیت‌ آن‌ نسبت‌ به‌ دیگر آثار اوست‌.
در حال‌ حاضر تنها بخش‌هایی‌ از الاشراف‌ در کتابخانه توپکاپی‌, TS) شم و دارلکتب‌ مصر

<

لینک کمکی